Çatı GES yatırımı kaç yılda kendini amorti eder?

Çatı GES yatırımında en çok sorulan soru hep aynı: "Kaç yılda kendini öder?" Cevap, internette sıkça tekrarlanan "ortalama 4 yıl" gibi tek bir sayı değildir. Geri dönüş süresi dört değişkenin çarpımıdır: kurulu güç başına yatırım tutarı, bölgenin ışınım değeri, üretilen enerjinin ne kadarının tesiste tüketildiği ve elektriğin birim fiyatı.

Değişkenleri tek tek görelim

Yatırım tutarı: Çatı tipi maliyeti doğrudan etkiler. Sandviç panel çatıda kelepçeli montaj en ekonomik çözümdür; membran çatıda balast, kiremit çatıda özel bağlantı elemanı maliyeti artırır. 100 kWp altı kurulumlarda kWp başına maliyet, 1 MWp üzeri kurulumlara göre yaklaşık yüzde 20 daha yüksektir.

Işınım: Aynı güçteki bir santral Karapınar'da yılda 1.750 saat eşdeğer üretim yaparken, Karadeniz kıyısında bu değer 1.250 saat civarındadır. Aradaki fark doğrudan geri dönüş süresine yansır.

Öz tüketim oranı: Üretilen enerjinin tesiste tüketilen kısmı, perakende elektrik fiyatından tasarruf sağlar. Şebekeye verilen fazla enerji ise daha düşük bir birim fiyatla mahsuplaşır. Bu nedenle üç vardiya çalışan bir fabrikanın geri dönüşü, yalnızca gündüz çalışan bir depodan daha kısadır.

Örnek hesap

Manisa'daki bir tekstil fabrikasında 250 kWp'lik kurulum için: yatırım 4.625.000 TL, yıllık üretim 375.000 kWh, öz tüketim oranı yüzde 94, ortalama elektrik birim maliyeti 3,05 TL/kWh. Yıllık tasarruf yaklaşık 1.075.000 TL; basit geri dönüş süresi 4,3 yıl.

Hesabı bozan şeyler

• Yanlış boyutlandırma: Tüketimin çok üzerinde kurulan güç, fazla üretimi düşük fiyattan satmaya zorlar.
• Bakımsızlık: Temizlenmeyen paneller ilk yılda bile üretimi yüzde 5-7 düşürebilir.
• Gölgelenme: Baca, klima ünitesi veya komşu bina gölgesi, string tasarımı buna göre yapılmazsa beklenenden fazla kayıp yaratır.

Fizibilite raporunda yalnızca "geri dönüş süresi" değil, 25 yıllık nakit akışı tablosunu da isteyin. Panel verim kaybı (yıllık yüzde 0,45-0,55) ve inverter değişim maliyeti bu tabloya girmemişse, hesap iyimser demektir.